Skip to main content

Nilai Zan Lirhnghing Kha!

Mizorama thil thleng zen zen lo, ram pum nghawng thil hi a thleng zing ngai lo hle, entirnan – Khawkhâwm, rambuai, mautam..etc.

Nilai zana thil thleng a ni a, kan thawnthu sawi tur hi tute pawhin kan la hre theuh awm e. A hretu tute pawhin hemi zana kan chiaina lai thawnthu hi ngaihnawm taka sawi tur an nei theuh ngeiin a ring.
Ni 13, April, 2016, Nilaini : Ka tetlai khan ke chhûng ruh na ut ut te, ban chhûng ruh na ut ut mai te hi ka nei thin a, a na a lo chhuah tawh hi chuan ka tap pur zel a, ka chhungte hian an hrethiam ve vak ngai si lo va, nâ ka ti thei khawp mai. A chang chang hian a lo chhuak leh thin a, ka mangang ru viau thin. Rawngbawltu pakhat, tihdam theihna nei, khawihthlûk theihna nei chuan kan Kohhranah rawng an lo bâwl a. Zan khat chu gallery-ah ka thu a, naupang mai ka la ni si a. Tichuan rawngbawltupa chuan pulpit atang chuan, “I na lai lo khawih rawh…” a ti a, kei chuan ka ban leh ke chu ka lo khawih a, miten min hmuh kha ka hlau ru viau nain ka ti tak hle thung. Thuawih taka ka tih hnuah chuan keimahah hian kal tlang hi a awm a, ka sa deuh pup pup a, “Shhhhh…” a rawn tih chuan ka tlu dawn a, ka thu daih thung. Chuta tang chuan ka ruh na thin chu a reh ta vang vang a, Pathian tihdamna ka chang ngei a ni.
Mahse tunhnai khan ka kei rêk (ankle) vel chu ka tetlai ang chiah khan a lo na leh ta tlat mai. Han ngaih thutak em em a ni chiah lovin ka hria a…mahse ka tetlaia a nat ang chiahin a la na tho.
Nizanah pawh khan a na a lo chhuak a, ka mu lui hram a, kawmthlangah chuan zan rei fe tawh hnuah hian music ring fe fe hian an play a, eng thil thar emaw a nei a, an lawm te pawh niin ka hria…chu chuan min tiharh leh pek kha a ni a, kan telai bawka kan thenawmten tape deck ring lutuk tak maia an play thinte kha ka hre chhuak a, nun hi a inthlâk kual vel mai mai a lo ni e. Hmânah chuan tiang hi an uar kan ti a, a hnu lawkah a hlui a, chu chu tun hunah ka lo tih/uar lehin a lo thar leh tho va….khawvel leh a chhunga awmte hi hman thiam an va ngai em!
Hengte hi ka ngaihtuahna kual vel mai mai chu a ni a, tichuan inkhawm tur chuan ka kal ta a.
Tlar hnung lamah mi pakhat nen kan thu a. Pastor-in inkhawm a kaihruai a, pangngai takin hun chu kan hmang zel a, tichuan sawihona zawhah Pastor chuan a thupui leh sawihona vel chu a khaikhawm a. Chutih lai chuan thawklehkhatah a nghing ta der der mai! Inkhawmho chu kan hawi hru hru hlawm a, hun rei a ni lo, Biak In chu a lo sawi nghing ta dawt dawt a, sana lian tarte chu a nghawr che hlawk hlawk a, Biak in chungte a ri thawt thawt bawk a; chutah le, ka hmaa thu pakhat chu rang mangkheng hian pawnah a tlan chhuak ta a, maicham lam hnaiha thute pawh chu an tlan chhuak nghal chum chum a, a hnua ka hriat leh dan pheiah chuan Biak in thutthleng hnuaia lo luh tumte pawh an awm a ni awm e. Kei erawh ka chiai hran lo, ka en kual vel a, Biak in ceiling vel chu ka en chho va, ka rilru takah chuan film leh YouTube video vela kan hmuh khawvel chim rum rum ang kha ni tawh maiin ka hria a, maicham lam ka va en phei a, Pastor pawh a hawi â nasa viau, mahse a che sawn lo, vawi hnih a rawn nghin chuan, “Em em a…” tiin muang changin ka tho ve ta a, kawngka bulah chuan ka hawi ka hawi ringawt a, “Hetia a nghin zawhah hian a nghin nawn (aftershock) fo thin,” tiin Pastor chuan a lo sawi a. Ka thutpuipa erawh a che sawn ve lo…Biak in pawnah chuan kan awm ta nuai nuai a, kan thlaphang hlawm hle a ni.
Tichuan inkhawm pawh chu a mumal thei ta lo, rilruah a lut tawh mawlh lo a ni. Tawngtairualna chu a chhunga la thuho chuan an hmang a, kan bang zui ta nghal a. Chuta inkhawm bang boruak mawlh mai chu ka mitthlaah a la lang a ni. Thlaler khawlum takah hian mut chhuak em em hian kal ta ila, thawklehkhatah tui hmun leh ram hring dupah hian lut ta phut ila, chuta kan harh chian dan tur ang vel chu a ni awm e. Hmeichheho chu awmzia pawh nei vak lem lo hian an rak teng tung a, “A na hle mai, Mizoramah tiang anga naa a thawh vawikhatna a ni ngei ngei ang,” ka ti thla ve nuah nuah a. Ka rilrua lo lang hmasa ‘Mizoram hmun dangah engtianga chhiatna nge a thlen ang?’ tih hi.
Internet pack ka neih loh avangin ka thun nghal a. Rang takin Google-ah earthquake update chu ka search ta thuai a, net lah chu a muang em em mai lehnghal, ka za zek zek tawh…ka hriat chian takah chuan ka rin ang em em zawng a lo ni lem lo. 8/9 magnitude a hawlh ka ring a, ka pian ve chinah hetiang renga na ka la tawn loh vang a ni. Hetiang hi report chu a ni –
  • Date                : 2016-04-13
  • Time                : 7:26pm
  • A nat zawng   : 7.0 above
  • Epic centre     : South East of Mawlaik-Sagain, Myanmar
  • Location         : 23.01 N; 94.86 E
  • Depth              : 123 km

Ka lo hriat ve tawhte chu zawi te te, ka mutpuite khum sawi chet emaw ka tihte kha an ni mai a. Facebook lam ka han luh chuan rin ai bawkin chhiatna a lo nasa lem lo chu mak ka ti leh em em zui a. Chhiatna a awm nual ka rin tehlul nen a na pawl pawh tlanchhiatna lama insawh nâ deuh tihte chu an lo ni a, a makin a lawmawm zawk a ni ber e. Biak in inkhawm laia tlan chhuah erawh Zoram hmun tinah a lar hle a ni.
Hemi thil thleng bik puala Facebook post pawimawh han tarlang ta ila –
Mizoram hnaih or kaihnawih lirnghing na zual lo thleng tawh record-te (Magnitude 6 chin chung lam) :-
1. June 12, 1897: Hei hi Shillong plateau ah a thleng a, kan hriat lar dan tur chu Assam Earthquake tih a ni. A nat zawng chu magnitude 8.3 a ni.
2. Jan.15, 1934: Hei hi Bihar, India ah a thleng a, Nepal-Bihar Earthquake tia hriat lar a ni. A nat zawng chu 8.3 a ni leh bawk.
3. August 15, 1950: Hei hi Tibetan plateau, Arunachal Pradesh-China border ah a thleng a, Assam-Tibet Earthquake tia hriat lar a ni. A nat zawng chu 8.7 a ni a, India independent hnua lirnghing na ber record a ni bawk.
(Heta tang hian leilung chanchin zir mi (geologist) te ngaih a tha thei lo va, 1897 a lirnghing leh 1950 a lirnghing an zir chiannaah, NE India ah hian lirnghing kawng an hmu chhuak a, Nort East India ah hian lirnghing kawng a awm avangin, eng lai pawha lirnghing na tak thleng thut thei a nih avangin inring renga awm a ngaih thu an aupui ta a.. Mipuite an him theihna turin chenna in sak dan tur, lirnghing laka him thei deuh ber tur an ngaihtuah ta a.. Vawiin ni-a Assam type kan tih ang hi an duang chhuak a, chu chu lirnghing na tak pawh thleng sela, mipuite him theihna tur berah an ngai ta a ni.)
4. Sept.29, 1993: Hei hi Lattur-Killari,India ah a thleng a, Lattur Earthquake tia hriat lar a ni. A nat zawng chu 6.2 a, he lirnghingah hian mi 9,748 an thi a ni.
5. Jan.26, 2001: Hei hi Gujarat Earthquake tia hriat lar a ni. A nat zawng chu 7.9 a ni a, mi 20,000 an thi a ni.
6. Dec.26, 2004: Hei hi Indian Ocean Earthquake tih a ni a, India, Sri Lanka leh Maldives te a huam a ni. A nat zawng chu 9.3 a ni a, khawvel huapa lirnghing na ber record 2-na a ni. He lirnghingah hian mi 283,106 zet an thi a ni.
7. Oct.8, 2005: Hei hian Kashmir, Pakistan leh India ram thenkhatte a nghawng a, Kashmir Earthquake tia hriat lar a ni. A nat zawng chu 7.6 a ni a, he lirnghingah hian mi 80,000 vel an thi a ni.
8. April 25, 2015: Hei hi chu kan la hre vek awm e.. Nepal Earthquake tia kan hriat lar kha a ni e. A nat zawng hi 7.9 a ni a, mi 9,108 vel an thi a ni.
9. Oct.26, 2015: Hei hian Afghanistan, Pakistan leh India te a huam a, South Asia Earthquake tia hriat lar a ni. A nat zawng hi 7.5 a ni.
10. January 3, 2016: Hei hian Manipur khawpui Imphal a tuam a nih kha. A nat zawng hi magnitude 6.7 a ni a, second 45 vel a rei a ni a, mi 11 an thi a, mi 200 velin hliam an tuar a ni.
11. April 13, 2016: Hei hi zanin zan tira thleng kha a ni a, Myanmar atanga rawn intan a ni. A nat zawng hi 7.0 anga sawi a ni a, thi leh hliam an awm leh awm loh chhui mek a ni e.
(Post-tu LKA Chawngthu : God & Science (In depth analysis))
Tun hun thleng hian kei mi chak lo vete mai hi he thil thleng hian min la thawng leh zeuh thin. Thlipui tleh leh tek tla ri rum rumte hian he kan khawvel chim rum rum hmel hi min mitthlatir thin. Hemi zana kan chenna lei an nghing dur dur mai hian kei ang hian mite rilruah nghawng nei ve tak ang maw! Rikrum thil lo thleng palh thulha lo invenna tur, lo inrin vena tur hi inzirtir tam a ngaiin ka hre zui hle bawk. Mahse khawi hmunah pawh awmin, hlauhawm leh thihna hlimkawr ruamah pawh awm ila Pathian hi kan inhumna leh kan lungpui nghet lo ni zel se, chu tluka hmun him a awm tawh chuang lo ve.
Kan thu hi tihtawp hmain Facebook lama hemi thil thleng pual post hi tarlang leh ta lawk ila –
NIZAN LIRNGHING VANGIN INKHAWM LAI TLANCHHUAK AN TAM, CHHIATNA THLENG LIANTHAM REPORT AWM LO
14th April, 2016 (MSR) : Nizan khan India sana-a dar 7:25-ah lir na tak a nghing a, he lirnghing hi Mizoramah pawh a na hle.
He lirnghing intanna hi Mawlaik Sagan, Myanmar a ni a , US Geoplogical Survey lam chuan lirnghing hi leichhungril 135km vela thuk atanga rawn thawk niin magnitude 7 vela na niin an tarlang a, thenkhat chuan 6.8 vel niin an tarlang thung a,, lirnghing rei zawng hi 25 seconds vel nia hriat a ni.
Mizoramah tunhnia lirnghing hriatah chuan a na ber nia ngaih a ni a, building nasa taka tihchhiat leh nunna chan sawi tur erawh a awm lo a, building khi erawh a awm nual nia sawi a ni a, Synod Conferenc Centre te, New Secretariat Complex a quarter thenkhat te, Biak In thenkhat khi te a awm nual nia report dawn a ni a, showcase a thil dah tla, darthlalang keh te a awm nual a, lirnghing hlau tlanchhuak inhliam tenau an awm bawk nia thu dawn a ni a, Myanmar dep lamah a na zual a, Zokhawthar Police Out Post te pawh a khi nia sawi a ni.
He lirnghing hi Myanmar leh India hmarchhak mai bakah India laili thlengin hriat a ni a, engtiang takin nge thil a tihchhiat hi a la chiang theilo a ni. Hetiang a nih lai hian tukina police station hrang hrang kan biak chinah lirnghing vanga chhiatna report a awm rih lo. Lirnghin hun hi inkhawm lai a ni a, Biak In atanga tlanchhuak pawh an tam hle.
(Vanneihthanga Vanchhawng : MIZO SPECIAL REPORT)

LIRNGHING NAT BER TUM MIZORAMIN TAWNG
14-05-2016
TheAizawlPost : Nilaini zan dar 7.25 vel khan Mizoramah lir a nghing a, chhinchhiah china Mizoram lirnghing nat ber tum a ni.
Lirnghing nat lam tehtu rintlaka ngaih US Geological Survey-in a tehnaah chuan April ni 13 zana lirnghing kha magnitude 6.9 a ni a, a rawn irhchhuahna (epicentre) chu Myanmar-a Monywa niin, lei chhung km 135-a thuk, Aizawl atanga km 230-a hla a ni. Germany-a Research Center for Geosciences chuan magintute 7.1 an ti thung. India rama National Centre of Seismology chuan lirnghin hun kha zan dar 7.25 an ti.
Lirnghing hian Mizoram hmun hrang hrang a sawi a, Aizawlah chuan lirnghing rei zawng hi Aizawlah chuan second 30 chuang daih a ni a, minute 1 vel tia chhinchhiah pawh an awm.
Lirnghin lai hian pawna tlan chhuak pawh an tam. Vanneihthlak takin chhiatna lian tham a thleng lo nia hriat a ni.
Mizoram bakah hmarchhak state hrang hrang leh West Bengal leh Bihar, Odisha hmun thenkhat leh Bangladesh khawpui Dhaka te pawh a sawi.
Kumin kum tir, January ni 4 tuk khan lirnghing magnitude 6.7-in Mizoram hi a lo sawi tawh a, kha kha Mizorama lirnghing nat ber tum a ni.

(Lal Ropuia Khiangte : The  Aizawl Post (Daily Newspaper)

Comments

Popular posts from this blog

Chanchin Tha

A hnuaiah hian D.L. Moody thuchah hmingthang tak chu i hmu ang. Kum tam tak kal tawha mi, vawi tam tak chhut nawn tawh ni mah sela, a thuchah hi a tharin vawiin thleng hian mi a la khawih a; kei ngei pawhin ka chhiar a, min hneh takzet; chutiang bawkin tunlai mi tam takte thinlungah Moody-a hian thu a la sawi reng dawn a ni. … Dwight Lyman Moody GOSPEL 1. Chanchin Tha Gospel (Chanchin Tha) tih thu anga mi tlêmte chauhvin an hrethiam hi thil dang a awm mangin ka ring lo.

Thlarau Khawvel

Preface Pathianin inlârna min hmuhtîr \henkhatte ka ziak a. Keima ngaihdân ngawt zui ila chuan hêng inlârnate hi ka dam laiin lehkhabua chhuah a ni lo vang. Mahse ka \hiante, an thu ka ngaihchân fo \hinten mite thlarau lama \anpui thei tûr nia an hriat avângin chhuah ran \ha zâwkin an hria a, an thu âwihin he lehkhabu hi vântlang chhiar theihin kan lo nei ta a ni.